25 Aralık 2010 Cumartesi

Finlandiya Noel Mutfağı

smörgåsbord

İskandinav ülkelerinde Aralık ayı sonlarında havanın iyice soğuk, karlı ve karanlık olmasından mıdır bilinmez ama, Noel diğer Avrupa ülkelerine nazaran çok daha hareketli geçer. Finlandiya, tam anlamıyla (Noel Baba'nın evinin Finlandiya'nın kuzeyindeki Lapland bölgesinde olduğu söylenegelmiştir) bir Noel ülkesidir. Noel'in yaklaştığı yalnızca artan alışverişlerle, her meydana ve her kamu binasına kurulan dev çam ağaçları ve ışıklandırmalarla değil, aynı zamanda sadece Noel için kurulan çok sayıdaki pazarla da kendini gösterir.

Somon, havyar, şanslıysanız ren geyiği, arpa ekmeği, deniz ürünleri, tartlar, orman meyvelerinden yapılmış reçeller ve çerezler ile çeşitli soğuk mezelerin votka ile servis edildiği "smörgåsbord" (İsveç menşelidir) adı verilen açık büfeleri Helsinki'nin hemen her yerinde görmek mümkündür (tabi paraya kıymak gerekiyor). Bunun dışında, Noel zamanı süpermarketlerde ürün çeşitliği de gözle görülür bir şekilde artar. Noel'e özgü bazı özel yiyecekler şunlardır:

Zencefilli Kurabiye: Ağırlıklı olarak tarçınlı, zencefilli ve bol şekerlidir. Kahverengi renkli özel hamuru marketlerden temin edilebilir. Fırında hafif kızartılması ve üzerine çeşitli renklerde tatlı sosların ilave edilmesi de bir gelenektir.

Noel Birası: Finlandiya'da çok sayıda bira üreticisi, Noel zamanına özel zencefil aromalı biraları, özel şişelerinden satışa sunmaktadır. Birarada aromayı çok fazla sevmeyen biri olarak bence sadece şişesi için bile satın alınabilir.

Noel Çikolatası: Finlandiya'nın en büyük çikolata üreticisi Karl Fazer'in noel çikolataları gerçekten bir harikadır. Zencefilli kurabiye parçacıkları ve ağırlıklı olarak ahududu ve diğer yaban meyvelerinin karışımından yapılan bol sütlü çikolata enfestir.


Glögi: Daha önce Glögi için ayrı bir yazı yazmıştık. Noel zamanında bu sıcak şarap türünün çeşitliliği artar ve pazar yerlerinde ev yapımı Glögiler'i temin etmek kolaydır. Yılın diğer aylarında zor bulunan kuş üzümü aromalı Glögi, Noel için özel üretilir.

Noel Lapası: Lapanın bizdeki negatif anlamından hareketle şu ana kadar denemediğim bir gelenek (bu Noel için aldım, akşama yapacağım). Noel'e özgü bir Fin geleneği olan lapa genelde patates ve pirinçten yapılır.

Kurabiye Ev: İlk gördüğümde çocuklar için nefis bir hediye diye düşünmüştüm. Ancak İskandinavya'da Noel yemeğinde kurabiyeden ev yapmak ve onu çeşitli şekerlemelerle süslemek yetişkinlerin de sık yaptığı bir iştir. Ana maddesi zencefilli kurabiye olan evin (bizde zamanında gazetelerin verdiği karton evler gibi) parçaları hazır olarak da satılmaktadır.

7 yorum :

  1. kurabiye ev yenebilen birşey mi? :))) kutlamalardan sonra yiyorlar mı onu da?

    YanıtlaSil
  2. Noelin en önemli yemeklerinden biride LANTTU dur. (pancar puresi) Havuc puresi ve princle yapilan bir diger aparat daha var ismini hatirlamadigim. Asil yemekse KINKKU. Bir cesit jambon, domuz etinden. Ayrica KALKKUNA (hindi) de tuketilmekte noelde. Noel sabahlari evdeki noel agaclarinin altindaki hediye paketlerini acmakta hos bir gelenek olarak devam ediyor. Cocuklar icin bu cok özelbir durum, inanin haala noelbabanin hediyeleri getirdigine inaniyorlar:)

    YanıtlaSil
  3. hindi bekledigimin aksine pek yaygın degil, anglo sakson ülkelerinde oldugu kadar. Lanttu'yu biliyorum ama pancardan haz etmedigim icin yazmadım :) tabi noel aileyle gecirilen bir gün oldugu icin ben biraz dısardan bakmak durumundayım.

    YanıtlaSil
  4. Evet, Noel Finlandiya'da bir aile kutlamasidir aslinda(diger ulkelerde de öyle olsa gerek). Senede bir kez tum aile uyeleri bir araya gelmeye calisir. En önemli asamasida yemek fasli tabii. Yukaridaki yazilari okuyanlar zaten menuyu anlamislardir. Cok eski ve geleneksel yemeklerdir onlar. Belkide bazilari senede sadece birkez yenir, noelde. Tum dukkanlar eglence yerleri restorantlar kapalidir birkac gun. Yalniz ve ailesin olmayan veya uzak olmak zorunda olanlar bile bir arkadasina atar kendini. Ama onceden planli tabii. Sokaklar bosalir. Birde unutulmamasi gereken NOEL SAUNASI. Mutlaka yemekten sonra o gece ailecek veya arkadaslarla girilir. Buz gibi biralarla:) Bazilarida saunadan sonra kendilerini önceden hazirladiklari buz tutmus gölde actiklari havuzlara atarlar. Hava sicakligi -20 derece civarlarindaydi bu noelde.

    YanıtlaSil
  5. Evet bugün biraz ısındı, su anda -6 :) sanırım siz de finlandiya'da yasıyorsunuz. bu haftasonu her yer kapalı tabi o yüzden biz de herkes gibi alısverisi gecen haftadan yaptık. Sauna işini atladık, o kadar yemekten sonra.

    Sanırım siz de biliyorsunuz, noel daha cok aileyle gecirilen bir şey oldugundan Pikkujoulu/kücük noel gibi bir şey icat etmişler, kasım sonundan itibaren arkadaslarla bir araya gelmek icin.

    YanıtlaSil
  6. yillar once bir noelde Finlandiya'da bir ailenin evine konuk olmustum.. gorsel olarak hersey mukemmeldi ama lezzet olarak ayni etkiyi yaratmamisti...sonra ev sahibi kadin cirilciplak saunaya girmisti... sanki ben soyunmusum gibi kipkirmizi olmustum.. hey gidi gunler..

    YanıtlaSil