13 Mayıs 2011 Cuma

İstanbul Hamam Rehberi 7: Kaybolan Hamamlar

Öncelikle sevindirici bir haberle yazımıza başlayalım. Daha önceki yazımızda bahsettiğimiz (yazımıza buradan ulaşabilirsiniz) Ayasofya Hamamı yakınlarda 100 yıl sonra yeniden hamam olarak faaliyetine başlıyor. Restorasyon öncesi uzun bir süre depo olarak işletilmişti. Restorasyonun sonucunu görmedik ama dileğimiz,akıbetinin  Samatya'da BİM Market (GAP projesi gibi oldu) olarak faaliyet gösteren Ağa Hamamı gibi olmaması. Darısı, hala restorasyon faaliyetleri devam eden  Patrona Halil Hamamı ve Tophane Hamamının başına. Seriye uzun bir aradan sonra kaybolmaya yüz tutmuş hamamlarla devam ediyoruz. İstanbul'da şu an çalışır vaziyette 35-40 hamam olasına rağmen 50 yıl önce bu rakam bunun en az 2-3 katıydı. Çoğu yıkılan ya da depo, dükkan gibi yerlere çevirilen bu kaybolmuş hamamların en meşhuru ise Saraçhane civarında bulunan Çandarlı Hamamı. 

Hayal-et yapılar sergisinden Çandarlı hamamı

Bu hamamdan Hayal-Et yapılar sergisine uğradığımda haberim oldu. Sergi, Çandarlı Hamamı yıkılmasaydı ne olurdu? sorusu üzerine birkaç fikir yürütüyordu. Osmanlı döneminde büyük bir güce sahip olan Çandarlı Ailesi'nden çıkan son sadrazam ve II. Beyazıt’ın lalası olan Çandarlı II. İbrahim Paşa tarafından yaptırılan Çandarlı Hamamı yıkımına kadar sürekli hamam olarak kullanılıyor. Eski Eserleri Koruma Encümeni’nin koruma kararına rağmen 1956 yılında Atatürk Bulvarı’nın açılması sırasında yıkılan Çandarlı Hamamı’nın Neyzen Tevfik ile ilgili anıları da var.


Çandarlı Hamamı
Beşiktaş Hamamı

İkinci  hamamımız ise meşhur Beşiktaş Hamamı. Mimar Sinan’ın eseri olan hamamın erkekler kısmı geniş ve sekiz köşeli göbek taşı etrafında dört halvet ile üç sofadan mürekkepti. 1957 yılında Tophane-Beşiktaş yolu genişletilirken yıkılan hamam arsasının bir kısmı yola giderken, bir kısmının üzerine de benzin istasyonu yapılmıştı. Reşat Ekrem Koçu, 1811 yılında çıkan bir yangının sabahında, müthiş bir yağmurun sele dönüştüğünü ve hamamı su bastığını söyler. Hamamın erkekler kısmında kalan bazı çalışanlar dışarı kaçarken, bazıları ise kapıları kapatıp yüksekçe bir yere çıkarak yağmurun dinmesini beklerler. Ancak yağmur şiddetini artırınca sel, hamamın kapısını kırarak içeriye dolar. Bu durumda içeride kalanların hepsi maalesef boğularak ölür.


Küçük Ayasofya Hamamı

Son hamamımız ise Küçük Ayasofya Hamamı (nam-ı diğer Çardaklı). Yöresinde Ayasofya, Çemberlitaş ve Gedikpaşa gibi büyük hamamlar bulunduğundan burası unutulmuştur. Hamam, Kapı Ağası Hüseyin Ağa tarafından 1503'te yaptırıldı.Kitabesinin altında bir Bizans levhasının bulunması ve sıcaklık kısmının hiçbir Osmanlı hamamına uymayan biçimi Çardaklı Hamamı’nın Bizans dönemiyle ilişkilendirilmesine neden olmuştur.

Hiç yorum yok :

Yorum Gönder