5 Ekim 2011 Çarşamba

Komünist Berlin 2


Berlin'de komünizmin hayaletini arama rehberinin 1. bölümünde daha çok müze ağırlıklı gezmiştik. Fakat kendinizi müzelerin dışına atıp komünizmin ruhunu tatmak istiyorsanız ilk önce uğramanız gereken yer Karl Marx Bulvarı olmalı. Daha önceki adı Stalin Bulvarı olan bu devasa cadde, Berlin'in Moskova'ya en benzer bölgesi. Caddenin başlangıç kısmı Doğu Berlin'in merkezi Alexanderplatz'a, bitiş noktası ise ihtişamlı Frankfurter Tor'a kadar uzanır. Frankfurter Tor ise Gendarmenmarkt'da bulunan iki kilisenin (Fransız ve Alman kiliseleri)  kulesinden ilham alıp (hatta kulenin isimleri Fransız ve Alman kuleleridir) ihtişamlı cadddeye ihtişamlı bir giriş yapılmasını sağlamıştır.

Frankfurter Tor
Bu da ilham alınan Gendarmenmarkt
Lonely Planet gibi anti-komünist rehberlerde Stalinst tarzı totaliter binalar olarak nitelendirilse de, komünal yaşamı teşviki, ortak park alanları ve en önemlisi bisiklet dostu geniş kaldırımlarıyla şehrin en önemli caddelerinden biridir. Rus mimarisini hatırlatan Frankurter Tor'dan Doğu Berlin'in simgesi TV kulesinin manzarası şehrin bu yakasının özeti gibidir. Çoğu binanın dış yüzeyı kare seramikle kaplanmıştır. Bu dış görünüm yüzünden Doğu Alman döneminde bu binalar "Stalin banyosu" olarak da anılmaktadır.

Kino International
Cadde üzerinde Doğu Berlinliler'in sıkça uğradığı dönemin popüler mekanları da bulunmaktadır. Dönemin birçok sosyalist filmine ev sahipliği yapan doğu bloğunun en güzel sinemalarından Kino International, Das Leben Der Anderen filminin meşhur es ist für mich sahnesinin geçtiği şehrin en güzel kitapevlerinden Karl Marx Buchhanldung, ve giderek turistikleşse de Doğu Berlinliler'in en sevdiği sosyalleşme mekanlarından biri olan Cafe Sibylle bu caddededir.

Cafe Sibylle
Cafe Sibylle içeriden
Ve tabiki duvar. Tüm Berlin turunun en önemli imgesi olan Berlin duvarı. En başta çoklukla yakındığımız turistik olma sorunsalının belki de Berlin'deki en önemli durağı Checkpoint Charlie. Burası zamanında karşılıklı olarak Sovyet ve Amerikan tanklarının birbirine nişan alarak beklediği kontrol ve geçiş noktası. Döneminin ruhunu yansıtmak için Sovyet üniforması giydirilen bir asker, aldığınız çakma pasaportlara çakma vize damgası vurarak turistleri neşelendirmekte. Fakat şehir sakinleri için burası Postdamer Platz kadar işlevsiz ve zevksiz.

Checkpoint Charlie
Topographie Des Terrors
Bunun 200 metre ilerisinde East Side Gallery'den sonra Berlin'de ayakta kalabilmiş en uzun duvara ulaşabilirsiniz. Üstelik bu duvar graffiti sanatçılarının hedefi olamadığından Berlin Duvarı'nın eski korkunç halini yansıtan tek duvar olma özelliğine sahip. Duvarın iç kısımındaki "Topography Of Terror" sergisi ise komünist Berlin'den ziyade faşist Berlin adlı yazının konusu. Sergi, Hitler'in iktidara gelişinden itibaren Almanya'daki faşizmin yükselişini anlatan kan dondurucu anektodlarla bezeli bir içeriğe sahip.

East Side Gallery
East Side Gallery... Koca şehirde Berlin Duvarı'ndan kalan kesintisiz en uzun parça burada (1,3 km). Duvardan ziyade 90-91 yılları arası üzerine yapılan graffitiler dikkat çekici. Özellikle duvarı parçalayıp geçen Trabant ile dudaktan dudağa öpüşen Brejnev ile Hönecker çalışmaları en popülerleri.

Brejnev ile Honecker hararetle öpüşürken
Duvarı delen trabant
Dileyen buraya yakın bir mesafede DDR dönemi fanatikleri için düzenlenmiş Ostel adlı hostelde kalabilirler. Burası klasik Doğu Alman evleri şeklinde dekore edilip (döneminde çok popüler olan duvar kağıtlarından, mobilyalara kadar) ostalgie furyası sayesinde prim yapan bir yer. Bizlere Sultanahmet'te fesle dolaşan adamlar ne kadar rahatsız edici geliyorsa Berlinliler'e bunun gibi yerler o kadar rahatsız edici geliyordur. Bunun dışında Postdamer Platz'da ayakta kalan son duvar gözetleme kulesinden birini görebilir, her ne kadar biz gitmesek de Checkpoint Charlie mevkiinde Duvar Müzesi'ni ve Prenzlauerberg'de de Berlin Wall Memorial (ayakta kalan uzun duvar parçalarından biri daha) adlı açık hava sergisini gezebilirsiniz.

Duvarın izleri işaretlenmiş
Ayrıca pazar günleri kurulan bit pazarlarında ya da her ne kadar çok turistik olsa da Postdamer Platz'da kurulan sabit pazarda Doğu Almanya ile ilgili bayraklar, ders kitapları, armalar, madalyalar ve bilimum araç gereçleri bulabilirsiniz. Ostalgie furyasının hortlamasıyla birlikte tüm DDR ürünlerinin kıymetlenmesi bit pazarlarında turşu şişesinin veya kola bardağını fahiş fiyatlara satılmasına neden olmuş.

Gözetleme kulesi
Ben ise yıllardır internette arayıp da bulamadığım Dinamo Berlin formasına denk gelme umuduyla tüm pazarları tırtıkladım. Ama sonuç nafile. Birkaç çakma Bayern Münih forması dışında hiçbir şeye denk gelemedim.

Üç sakallılar her yerde çok popüler
Son olarak da kısaca popüler doğu markalarına değinmeden geçmeyelim. Hayır, Elveda Lenin'de bahsi geçen meşhur turşulara değinmeyeceğim. Şehrin turistik merkezlerine yapılan Tranbant safari turlarından zaten bahsetmiştik. Doğu Almanlar'ın pek popüler colası Vita Cola'dan ise yakında yayımlanacak gazlı içecek yazımızda ayrıntıyla bahsedeceğiz. Hem bu ürünler sadece Berlin'e özel markalar değil. Şehrin kuzeyinde kalan Prenzlauer Berg semti ise sadece Berlin'de bulunan (şimdilik) bir markaya ev sahipliği yapıyor.

DDR lideri Honecker'in el kitabı
Zeha adlı ayakkabı markası 50'lerde Doğu Alman milli takımlarının ana sponsorluğunu yapmış büyük bir firma. Hatta popülerliği o kadar artmış ki 60'larda Sovyet olimpik takımının da antreman malzemelerine sponsor olmuş. Tüm spor dallarında ayakkabı üretmesi sayesinde, nüfusa oranla olimpiyatların tartışmasız en başarılı ülkesi olan Demokratik Almanya'da, bilhassa gençler arasında çok popüler olmuş. Duvarın yıkılmasıyla dağılan firma 2000'lerde yeniden yaratılmış. Tabi daha önceleri işçi sınıfı için makul fiyatlara satılırken şimdilerde en ucuz modeli 130 euroya piyasaya sürülüyor. Firmanın alameti farikası ise zamanındaki baş düşmanı (tavşan daha küsmüş...) Batı Alman'ın gururu Adidas'a göndermede bulunurcasına dört paralel çizgiyle donatılmış koşu ayakkabıları.


Bunun dışında eski fotoğraf makinası severler bit  pazarlarında doğunun gururu Practica marka (firma aslında 1800'lerin sonlarında  kurulmasına rağmen, Almanya ikiye ayrılınca üretim yeri olan Dresden doğu tarafta kaldığından, otomatikman taraf değiştiren bir marka olmuş) kameraları ve aparatlarını makul fiyatlara bulabilirler. Firma duvar yıkıldıktan sonra çökse de, yıllar sonra optik devi Schneider tarafından tekrar ihya edilip ülkemizde de gösterilen şarkılı türkülü reklamıyla (Praktikaaa! Ne harikaaa! Fotoğraf çekebilir miyim?) karizmasını bir nebze çizmiştir.



Not: Biraz da filmlerden bahsedelim. Doğu Alman modasının ne menen birşey olduğunu merak ediyorsanız, 2 sene önce İstanbul Film Festivali'nde gösterime giren ve biletini almama rağmen kaçırdığım (ne ilk, ne de son) Comrade Couture (Yoldaş Modası) adlı belgeseli izleyebilirsiniz. 


Film, Doğu Almanya'daki modacıların 25 yıl önceki bir defileyi yeniden canlandırmalarını, eski arşiv görüntüleriyle paralel olarak anlatıyor. Hoş, ben ne DVD marketlerde, ne de torrentlerde denk getirebildim ama aşağıdaki fragmanı izleyince insan bu belgeseli kaçırdığına bir kez daha yanıyor. Berlin'de geçen Başkalarının Hayatı ve Elveda Lenin'den bahsetmemize pek gerek yok. Bunların dışında 2000'lerin başında gösterime girmiş, Berlin duvarı yüzünden bölünen Yahudi Zucker ailesinin, duvar yıkıldıktan sonra yeniden birleşmesini konu alan komedi filmi Alles auf Zucker! veya Volker Schlöndorrf'un (Teneke Trampet) geri dönüş filmi Legend of Rita (Die Stille nach dem Schuss) filmlerinde komünist Berlin'in izini sürebilirsiniz. Yazı dizimiz mimari yapılar ve heykellerin irdeleneceği son bir bölümle noktalanacak. Tabi yine bu yazı dizisiyle organik bağı olan Faşist Berlin ve Ülke'nin karalamaya başladığı Komünist Berlin: Mitler adlı yazılar da yakın bir gelecekte yayımlanmayı bekliyor.

4 yorum :

  1. comrade couture a istanbul modern de de gidecektik... o zaman da kaynadı. ama çok eğlenceli olduğu aşikar.

    YanıtlaSil
  2. buradaki linkten filmi indirebilirsiniz:
    http://www.movie-blog.org/2009/10/09/comrade-couture-ein-traum-in-erbeerfolie-german-dtv-divx/

    YanıtlaSil
  3. teşekkürler. hemen indiriyoruz...

    YanıtlaSil
  4. heman kino international in orda oturuyorum sjkdn böyle evimi barkimi görünce bi hos oldum, olmadim degil...

    YanıtlaSil