7 Nisan 2012 Cumartesi

Yerel Gazozlar

Haftasonu sokağa adımımı atar atmaz Çukurcuma semtimizi şenlendiren Çinli dede ile karşılaştım. Dede bisikletle Çin'den Londra Olimpiyatları'na gitmeye niyetlenmiş. Mao posterli ve üç tekerlekli bisikletiyle bize poz verdiğini sandığımız dede meğersem yokuşu çıkmakta zorlandığından yardım istiyormuş. Cep telefonuyla foto çeken onlarca mahalle sakini ve ben durumu, Alman bir turistin, "Do you need help?" demesiyle beraber kavrasak da iş işten geçmişti. Bir Alman ve bir Çinli el ele verip bisikleti güzelce yokuştan çıkardılar. Bize de mal gibi arkalarından foto çekmek kaldı.



Bu önemsiz hikayeden sonra coşkuyla (Diğer Çukurcumalı blog yazarımız) İmerhan'ın kapısını yumrukladım. Bugün büyük gündü çünkü! Avam Kahvesi'ne gidip şölen yapacaktık. Gazoz şöleni! Bilmeyenlere duyurulur geçen seneden beri Beyoğlu'nda hizmet veren Avam Kahvesi, Anadolu'dan onlarca yerel gazoz getiriyor. Malatya'nın Kayısı Kola'sından Denizli'nin pek methedilen Zafer gazozuna çeşit çeşit bakkal gazozu. Üstelik çoğunu otogardan bizzat alma zorluğuna katlanarak.



Balıkesir'de büyüyenler bilir. Bizlerin yerel kolası Balsa'ydı. Sade, portakallı ve bildiğin esmer kolası, hemen hemen her okul kantininde Cola-cola'dan bile daha popülerdi (Tadı pek matah olmasa da). Fakat İstanbul'dan ithal Elvan marka bir gazoz vardı ki tadı hala hafızalarımızda. Ciklet aromalı (Tipitip) sade versiyonunu daha sonra içtiğim hiçbir gazozda bulamadım. Sprite, Seven Up ve hatta Çamlıca gibi yerel bir markalar bile bu tadın yakınından bile geçemedi (Nedense kimse çok sevmese de Sen Sun ona en yakın tat olarak aklımda kalmış). Sonraları duydum ki Bahçelievler'deki meşhur fabrikası yıllar önce kapanmış.



Küçüklüğümde Malatya ziyaretlerinde içtiğim Kayısı Kola ise hala dimdik ayakta. Şişeşi eski kişilikli tasarımından, kalitesiz soda şişesine dönüşerek karizmasını bir nebze yitirse de Avam Kahvesi'nde Kayısı Kola'ya ulaşabilmek pek sevindirici. Yıllar önce blog yazarımız Ülke'nin övgüyle bahsettiği framboaz aromalı "midenizin dostu Niğde gazozu" ise artık çok popüler. Uludağ gazoz gibi o da yerellikten sıyrılmayı başarabilen ender Anadolu markalarından.


70'lerde Anadolu'da üçyüzden fazla gazoz markası varken 90'ların başında Coca-cola ve Pepsi'nin piyasayı domine etmeye başlaması yüzünden bu rakam maalesef atmışın altına inmiş durumda. Sprite veya Fruko gibi standart tatlı gazozların aksine her bir yerel gazoz kendine göre farklı bir aroma içeriyor. Ufuk gazozu limonlu, Bodrum gazozunda ise Bodrum mandalinasının tadı var. Bozdağ, Neşe, Özbağ, Zafer gazozu çilekli, Dört Mevsim (Bu gazoz hakkında Akhisarlı bir arkadaşımdan övgü dolu sözler aldım), Niğde gazozu frambuazlı, Zaman gazozu ise karışık meyveli.


Çocukken, gazozları asiti kaçana kadar köpürterek içmeyi seven biri olarak yaptığım tüm gazoz şımarıklarına lanet okuyorum şimdilerde. Keşke! diyorum. Şöyle damağımda dolandıra dolandıra içseymişim Elvanlar'ı. Ben de her çocuk gibi Seven Up ilk piyasaya çıktığında (Sene 90) "Seven upppp. Değişikk olmanın tadııı!" cıngılından etkilenip koşarak gittim bakkala. Elvan'a verdiğimin iki mislini verip yarım saatte tadını çıkardım bu Amerikan gazozunun. O kadar etkilenmiştim ki Almancı komşularımdan görüp de anneme zorla aldırdığım ve bir kere bile işe yaramayan konserve açacağıyla, boş gazoz tenekesinin üstünü açıp kalemlik yapmıştım (Ondan sonra konserve açacağını herhalde ilk defa doksanların sonunda kullanmışızdır. Yine benim şımarıklığım sonucu evde taze barbunya dururken ateşte konserve fasulye yiyen kovboylardan özenmemin sonucu).

Eski Kay(ı)sı Kola şişesi
Avam Kahvesi'nde gazoz siparişlerimizi veriyoruz. Mekan sahibi Barış Aydın'ın tavsiyesi ile birer Ankara ve Zafer gazozu söylüyoruz. Ankara gazozunun muz aroması çok hoşumuza gitse de yıllardır kaybolup gittiğini düşündüğümüz Elvan gazozunun ciklet aromasını nihayet buluyoruz. Denizli yöresinde çok meşhur olan Zafer gazozu günün spesiyali. Gazozun yanında ikram edilen leblebi ise parfüm denemelerinde koklatılan kahve gibi içecekler arasında damağımızı nötürlediğinden kafamız çok karışmadan işin zevkine varıyoruz. Eğer bizim gibi asitli içecek fanatiklerindenseniz gazoz başına 3,5 tl verip buraya gelmeyi ihmal etmeyin. Üstelik şarap tadımı gibi bu işi ciddiye alıp yapmak çok eğlenceliymiş o da ayrı bir konu.

Ülke'den Ek: Niğde Gazoz'undaki ısrarım ancak Niğde gazozu vs. Kayısı Kola adlı müsabakada (Okan'la ev arkadaşıyken memleket dönüşü gerçekleştirdiğimiz gurme yarışması) Malatya'nın gururu Kayısı Kola'yı ezip geçtiği zaman anlaşıldı. Bugün İstanbul'da pek çok markette bulunabilen gazoz, Niğde, Bor'da geçen çocukluğumun bayramlarının en temel öğesiydi diyebilirim. Yarım düzine kuzenin hunharca tüketimi ve bayramda kapıya gelen çocukların eline tutuşturmam dahi evde Niğde gazozunu eksik etmezdi, zira rahmetli dedem gazozları daima kasayla (Çoğu zaman Niğde-Bor yolu üzerindeki fabrikadan) alırdı. Neslimin aksine framboazla pastahanede değil, dede evinde tanışmama neden olan gazozun neden framboaz aromalı olduğunu (Ne yani Niğde'nin framboazı mı meşhur?) hala çözemedim.

Not: Eve geldiğimizde ise yine Amerikan filmlerinden özenip "ginger beer" açtık. Artık Migroslar'da bile bulabildiğimizden pek tatmin olmadık tabi ki. Bundan beş sene önce Amerika'dan gelen arkadaşlarımıza sipariş veriyorduk. Şimdi ise yıllar önce kapanan meşhur İzmir gazozu (Ginger beerdan bozma) cincibir olsa da içsek dedik. İnsan ulaşamadığını gözünde büyütüyor. Yoksa altı üstü gazoz işte.

Son söz: Şahane bir gazoz reklamı için buraya tıklayınız. Marka: Bağlar Gazozu.

7 yorum :

  1. Sen Sun'u Ankara'da bir sinemada icmistim. Oradan hafizamda. Sene 99 gibi birsey olabilir, emin degilim. Sonralari İstanbul'da da gordum.

    Ama bende tadi en fazla hafizamda kalan yanilmiyorsam turkuvaz renkli etiketi ile Tuborg Gazoz'du. Uludag'i bile sollamisti 80'lerde. Sonra sessiz sedasiz cektiler piyasadan.

    Eski Camlica da güzeld.

    YanıtlaSil
  2. Allahım!! senelerdir her gittiğim şehirde beni esnafa yerel gazozunuz var mı diye sormaktan kurtaran bir oluşum varmış da haberim yokmuş!!

    YanıtlaSil
  3. takipçimizin tavsiyesi üzerine bu filmi indirelim dedik
    http://www.youtube.com/watch?v=OW3u8HwvHbw

    YanıtlaSil
  4. Ne kadar güzel bisiymis bu, nasil güzel bir fikir, bayıldım...İstanbul'a gelir gelmez bu zevki yasamaya gidicem:) paylaşım için sonsuz teşekkürler;)

    http://gezgindirgezeninadi.blogspot.de/

    YanıtlaSil
  5. Vay be çocukluğum ne şanslı geçmiş.
    DörtMevsim (Akhisar), Bozdağ (salihli), Zafer (Denizli), Madran(Aydın Çine) gazozlarından bolca içtim.

    YanıtlaSil
  6. OLIMPOS GAZOZU DA VARDI İSTANBUL DA YAZLIK SİNEMAYA GİTTİĞİMİZDE ALIRDIK . ONUN DA TADI FENA DEĞİLDİ...

    YanıtlaSil
  7. Yıllar öncesinin Bağlar Gazozu reklamı
    https://www.facebook.com/aracsayfasicom/videos/10151812222327697/

    YanıtlaSil