12 Şubat 2015 Perşembe

Midilli Adası’nda Uzo ve Meze Kültürü 1 - Uzo nedir ?

Giriş

Uzo Midilli Adası’nın içkisidir. İlk kez burada üretilmiş, Yunanistan’a ve dünyanın dört bir yanına ihraç edilmiştir. İnsanın Midilli’de yaşayıp, uzodan uzakta durması ise pek mümkün değildir. Bizdeki ‘otur bir çay içelim’in Midilli’deki karşılığı, biraz mübalağayla ‘hadi uzoya’dır. Hele bir de benim gibi, ‘isterim, yan cebime koy’cuysanız, habersiz ve plansız  başlayan, günler süren uzo maratonlarına gıkınız çıkmadan boyun eğer, yeni gelin gibi hem ağlar hem gider, hem de şişeye sarıldınız mı bir daha bırakamazsınız.

Midilli'de bir kafeneio
Yediğim içtiğim benim olsun, ben gördüklerimi size anlatayım. Uzo hakkında bahsedeceğim mevzular, noktası virgülüne uyulması gereken kurallar değil, zaman içinde yer etmiş, çoklarınca kabul edilmiş adetlerdir. Zaten, baştan söylemekte fayda var, rakı raconu kesmeye ne yaşım ne de tipim müsait. Yani bir taraflarım henüz kadayıfa dönmedi, efil efil gömlek ya da pantolon da giyemiyorum. Farklı zaman ve mekanlarda gözlemlediklerimi aktarayım yeter. 
 
Midilli'den Sonra (M.S.) Ben
Midilli Adası’nda uzo ve meze kültürünü anlatacağım bu yazı dizisinde, önce uzo nedir, ne değildirden başlayacağım. Midilli’nin uzo çeşitlerini tanıttıktan sonra, nerelerde uzo içilir, uzo masası nasıl kurulur, adetleri nelerdir ve uzonun yanında hangi mezeler yenirden girip mevsimine göre Midilli’nin balıklarından çıkarak, piyizcilere, cümbüşçülere ve kayıntıcılara ufak bir güzellikte bulunacağım. Haydin uzoya!


Uzo imalatı için kullanılan imbik ve kazanlar


Uzo nedir?

Uzo Yunanlıların bizim rakı niyetine içtikleri anasonlu içkiye verilen isimdir. Ancak Midilli’nin yerlisi hala uzoya ‘rakı’ der. Uzonun alkolü üzümün fermente olmasıyla değil, şeker kamışından elde edilir. Anason, rezene, zencefil, kakule, yıldız anason ve tarçın gibi bitki aromalarıyla tatlandırılır. Rakıya göre alkolü neredeyse aynı olmasına rağmen içiminin yumuşak gelmesinin sebebi de budur.


Uzo yapımında kullanılan bitkiler

Üzümden yapılan ama anasonsuz olan içkilere ise raki denir. Yerine göre çipuro, çikudya ya da suma diye de adlandırılır. Hem üzümden yapılan hem de anasonlu olan içkiye ise çipuro me glikaniso denir. Ancak çok rağbet görmez.


Selanik yapımı 'Babacım' çipuro

Uzo isminin hikayesine gelince...Anlatılanlara göre ilk uzo kargoları Cenova eliyle Marsilya’ya gönderilmiş. Kargoların üzerine de Cenovalı gümrük memuru ‘Uso a Marsilla’, yani ‘Marsilya’da kullanılmak üzere’ damgası basmış. Oradan adı kolay söylenmesinden dolayı uzo kalmış diye rivayet edilir.

Milattan kalma bir Plomari uzosu
Başta da dedik, uzo ilk kez Midilli Adası’nda üretilmiştir. Uzonun kabesi ise adanın güneyindeki Plomari kasabasıdır. İlk uzo fabrikası da 1860 yılında burada ‘Varvayannis’ ismiyle, Odesalı bir göçmen olan Efstatios Varvayannis tarafından açılmıştır.


Uzoya kısa bir giriş yaptıktan sonra bir dahaki yazıda Midilli'nin uzo çeşitlerini teori ve pratiği birleştirerek yapacağım praksis sayesinde sizlere anlatacağım.

Ayrıca, reklam olsun. Midilli'den fotoğrafların bulunduğu Midilli Keyfi isimli instagram hesabına ya da Midilli'de olan bitenle ilgili bilgilerin bulunduğu @uzomeze isimli twitter hesabına göz atabilirsiniz.

Hiç yorum yok :

Yorum Gönder