14 Temmuz 2015 Salı

Midilli Adası'nda Uzo ve Meze Kültürü 2 - Plomari Uzoları

Midilli Adası’nda uzo ve meze kültürü serimize Midilli’nin uzolarını tanıtarak devam edeyim. Bir çok kişiden, desteksiz atılan ‘Bizim ağız tadımıza en uygun uzo X uzosuDUR’ lafını işitince, Midilli’nin uzolarını dilim döndüğünce anlatmak farz oldu. Sadece ama sadece sizler için bizzat galon galon uzo içip, test ederek bu naçizane listeyi hazırladım.

Midilli'nin uzoları,genel görünüm
Midilli’nin güneyindeki Plomari kasabası uzonun ilk üretildiği yer olduğundan, ben de saygımdan ötürü önümü ilikleyip, işe Plomari’nin uzolarını tanıtarak başlayayım.
19.yy’ın sonlarına doğru Plomari limanının ticari ve sanayi açıdan önem kazanmasıyla, uzonun gelişimi birbirine paralellik gösterir. Plomari’de uzo, tersanelerde ve fabrikalardaki ağır çalışma koşullarında gün boyu çalışan işçinin evine gitmeden önce gevşemesi, günün yorgunluğunu atması ve biraz da keyfi için tükettiği bir içki olmuştur. Bu sebeple hala, uzo evden ziyade dışarıda, kafeneio’da ya da uzeria’da tüketilen bir içkidir.

19.yy'ın sonlarında Plomari
Midilli merkez kasabası ve Plomari arasında bir uzo rekabeti vardır, ancak şahsi görüşüm, Plomari uzolarının genelde daha iyi olduğu yönündedir. Tabi bunda, dünyanın en kaliteli anasonunun bulunduğu komşu Lisvori köyünden gelen anason ve birçok aromatik bitki ve Plomari’de denize dökülen Sedountas ırmağının suyu da muhakkak etkili olmuştur. Burada tanıtacağım Plomari’de üretilen uzolar Varvayani, Pitsiladi, Yannaçi ve Plomari/Isıdoro Arvaniti markalı uzolardır.


Lisvori köyünde anason hasadı
Varvayani Uzo: Plomari’nin kaderi, Odessa göçmeni Efstathios Varvayanis’in 1860 senesinde kasabaya varmasıyla değişmiştir. Biraz mübalağayla, o güne kadar ağızlarına alkol namına bir şey sürmemiş, kahve, koruk suyuyla ömür tüketen Plomarililer, büyük büyük dede Varvayanis’in kasabaya varıp ilk uzoyu üretmesiyle, kendilerini uzoya vermiş, varını yoğunu uzo tavernalarına kaptırmıştır. Bu açıdan Efstathios Varvayanis’in Plomari folkloruna katkısı tartışılmazdır. Varvayanis dede, Plomari’ye gelirken İstanbul’dan edindiği uzo kazan ve imbiklerini de yanında getirmiş. Böylelikle mavi etiketli ve %46 alkollü Varvayani uzoyu üretmeye başlamış.

çok sarhoştum, hatırlamıyorum

Beş nesildir uzo üreten Varvayani ailesi yıllar içinde daha yumuşak olan %42 alkollü yeşil etiketlisini, ve gözünü karartarak %47 alkollü Evzon’u ve %48 alkollü Aphrodite’i de üretmeye başlamış. 

dört büyükler

Pitsiladi Uzo: %40 alkollü olmasına rağmen fiyat açısından en tuzlu, lezzet açısından ise en tatlı uzodur. Kanımca, ilk tercih edilmesi gereken uzolardan biridir. Plomari’de ufak bir dükkanda odun kazanında üretilmektedir. Zamanında Bergama'da şarap üreten Pitsiladi ailesi, Plomari'ye gelince uzo işine de el atmış. Etiketinde, Midilli'nin armasında da yer alan kartal vardır.
Vasilis Pitsiladi imalathanesinin önünde, 1929


Yannaçi:. Rakıcı ekolünden gelen Dimitris Yannaçi’de 1932 yılında Yannaçi uzoyu üretmeye başlamış. %40, %42 ve %45 alkol dereceli olmak üzere üç çeşidi bulunmaktadır. Lezzetli bir uzodur.  

Yannaçi uzo: aman retro, canım cicim retro

Plomari Uzo/Isidoro Arvaniti: Yunanistan’da, hatta yurt dışında en çok tüketilen uzolardan birisi olmasına rağmen, Midilli’de içenine gerçekten hiç rastlamadım. Kendim de bizzat o uzo içilen mekanları köy köy, kasaba kasaba gezerek teftiş edip ve halkın nabzını tutarak bu enteresan gerçeği teyit ettim. 
Yıllar evvel bir uzo festivalinde, kadim dostum Alp'e piyango vurmuş, bu uzodan bir koli ve tavla seti kazanmıştı. Ancak o uzoları Midillili eşe dosta dağıtsak da gönülleri pek razı olmayarak kabul etmişlerdi. Bu uzo piyangosu hikayesini ve diğer maceralarını daha sonra Midilli'de Türk dövmek isimli bir yazıda anlatmıştı. Ben tekrar etmeyeyim. Linki burada
bir koli beleş uzonun yüzümüzde açtırdığı güller 
Bundan sonra ise Midilli'nin diğer uzolarına sıra gelecek,onları da tanıtacağım.